- İşten çıkarılan işçi; koşulları varsa kıdem ve ihbar tazminatı, kullanılmamış yıllık izin ücreti, fazla mesai ve ödenmemiş ücret alacaklarını talep edebilir.
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyorsa ve kıdeminiz en az altı aysa, geçersiz fesihlerde işe iade talep edilebilir; bunun için süre bir aydır.
- İşçi alacakları ve işe iade için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Şartları sağlıyorsanız 30 gün içinde İŞKUR’a başvurarak işsizlik ödeneği alabilirsiniz.
- İlk günlerde yapılacak doğru adımlar (belge toplama, imzalanan evrakların kontrolü) sonucu doğrudan etkiler.
İşten çıkarıldığınızda ilk yapmanız gerekenler
- Fesih bildirimini yazılı isteyin. İşveren, iş sözleşmesini feshettiğini ve fesih sebebini yazılı olarak bildirmelidir. Bu belge, ilerideki tüm taleplerin başlangıç noktasıdır.
- İmzaladığınız her belgeyi okuyun. “Tüm haklarımı aldım” veya “istifa ediyorum” anlamına gelen ibra ve istifa metinlerini, içeriğini anlamadan imzalamayın. Baskı altında imzalatılan belgeler sonradan tartışılabilir, ancak bu ispat yükünü ağırlaştırır.
- Belgelerinizi toplayın. İş sözleşmesi, son bordrolar, banka hesap dökümü, SGK hizmet dökümü, mesai ve izin kayıtları, yazışmalar ve tanık olabilecek çalışma arkadaşlarının bilgileri.
- SGK çıkış kodunu kontrol edin. e-Devlet’te görünen işten çıkış kodu, işsizlik ödeneği ve tazminat talepleri açısından önem taşır.
- Süreleri not edin. İşe iade için bir aylık süre fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işlemeye başlar.
Talep edebileceğiniz alacaklar
| Alacak | Ne zaman doğar? | Kesinti |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | En az bir yıllık kıdem ve kanundaki fesih sebeplerinden biri | Yalnızca damga vergisi |
| İhbar tazminatı | İşverenin bildirim süresine uymadan feshetmesi | Gelir vergisi ve damga vergisi |
| Yıllık izin ücreti | Kullanılmamış izin günleri, fesih sebebinden bağımsız olarak | SGK, gelir ve damga vergisi |
| Fazla mesai ücreti | Haftalık 45 saati aşan, ödenmemiş çalışmalar | SGK, gelir ve damga vergisi |
| Ödenmemiş ücret ve primler | Vadesi gelmiş ama ödenmemiş ücretler | SGK, gelir ve damga vergisi |
| Hafta tatili ve genel tatil ücreti | Bu günlerde yapılan ve karşılığı ödenmeyen çalışmalar | SGK, gelir ve damga vergisi |
İhbar süreleri çalışma süresine göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır. İşveren bu süreyi beklemeden sözleşmeyi sona erdirirse, süreye karşılık gelen ücreti ihbar tazminatı olarak ödemek zorundadır.
İşe iade hakkı
İş güvencesi kapsamındaki işçiler, geçerli bir sebep gösterilmeden yapılan fesihlere karşı işe iade talep edebilir. Bunun için işyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması gerekir. İşveren vekilleri bu korumadan yararlanamaz.
İşe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Ayrıntılı bilgi için işe iade davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
İşsizlik ödeneği
İş sözleşmesi işçinin istek veya kusuru dışında sona erdiyse, son üç yılda en az 600 gün prim ödenmişse ve işten ayrılmadan önceki son 120 gün kesintisiz çalışılmışsa işsizlik ödeneği alınabilir. Başvuru, işten ayrılma tarihinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a yapılmalıdır.
Süreler ve zamanaşımı
| Talep | Süre |
|---|---|
| İşe iade için arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay |
| İşsizlik ödeneği başvurusu | İşten ayrılmadan itibaren 30 gün |
| Kıdem, ihbar, yıllık izin, fazla mesai ve ücret alacakları | 5 yıl |
Hak arama süreci adım adım
- Belgelerinizi toplayın ve alacaklarınızı kalem kalem hesaplayın.
- İşyerinin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurun; başvuru ücretsizdir.
- Arabuluculuk görüşmesinde teklifleri, hesapladığınız tutarlarla karşılaştırarak değerlendirin.
- Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge hükmündedir; sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.
- Dava sürecinde tanık, bilirkişi ve SGK kayıtları belirleyici olur.
Sıkça sorulan sorular
İşten çıkarılırken imzaladığım ibraname geçerli mi?
İbraname, fesih tarihinden itibaren en az bir ay geçtikten sonra düzenlenmesi, alacağın türü ve tutarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gibi şartlara bağlıdır. Bu şartları taşımayan ibranameler kesin hükümsüzdür.
Deneme süresinde işten çıkarılırsam hangi haklarım var?
Deneme süresinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Ancak çalışılan günlerin ücreti ve diğer ödenmemiş haklar talep edilebilir.
Kod 29 ile çıkarıldım, tazminat alabilir miyim?
Kod 29, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık iddiasıyla yaptığı feshi gösterir. İşveren bu iddiayı ispat edemezse işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanabilir; bu nedenle fesih sebebinin dayanağı incelenmelidir.
Arabulucuya başvurmak ücretli mi?
İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk başvurusu ücretsizdir. Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı tarafından ödenir.
