- İşe iade davası, geçerli bir sebep olmadan feshedilen belirsiz süreli iş sözleşmesinin devamını sağlamaya yönelik bir davadır.
- Şartlar: işyerinde en az 30 işçi, en az 6 aylık kıdem, belirsiz süreli sözleşme ve işveren vekili olmamak.
- Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır.
- Kazanılan davada işçi, kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için başvurmalıdır.
- İşveren işe başlatmazsa 4–8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti ödenir.
İşe iade davası nedir?
İş Kanunu’nun 18 ila 21. maddeleri, belirli şartları taşıyan işçilere “iş güvencesi” sağlar. Buna göre işveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanarak feshedebilir. Geçerli sebep gösterilmeden yapılan fesihlere karşı işçi, işe iade davası açabilir.
Bu davada ispat yükü büyük ölçüde işverendedir: işveren, feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispatlamak zorundadır.
İşe iade davası şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| İşyerinde en az 30 işçi | Aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa toplam işçi sayısı dikkate alınır. |
| En az 6 aylık kıdem | Yeraltı işlerinde kıdem şartı aranmaz. |
| Belirsiz süreli iş sözleşmesi | Belirli süreli sözleşmelerde işe iade yolu kural olarak kapalıdır. |
| İşveren vekili olmamak | İşletmenin bütününü yöneten ve işçi alıp çıkarma yetkisi olan yöneticiler kapsam dışındadır. |
| Feshin işveren tarafından yapılması | İstifa veya karşılıklı anlaşmayla sona erme hâlinde işe iade istenemez. |
Geçerli fesih sebepleri nelerdir?
Geçerli sebepler, haklı nedenler kadar ağır olmasa da işin normal yürüyüşünü önemli ölçüde etkileyen durumlardır. Örneğin:
- İşçinin yeterliliğinden kaynaklanan sebepler: sık sık hastalanma, verimin benzer işçilere göre belirgin şekilde düşük olması, uyum sağlayamama.
- İşçinin davranışından kaynaklanan sebepler: uyarılara rağmen işe geç gelme, iş arkadaşlarını rahatsız edecek davranışlar, işin düzenini bozma.
- İşletme gerekleri: sürüm ve satış azalması, yeni teknoloji kullanımı, işyerinin daraltılması gibi ekonomik ve teknik nedenler.
Süreler
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay |
| Dava açma | Arabuluculuk son tutanağından itibaren 2 hafta |
| İşe başlama başvurusu | Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü |
| İşverenin işe başlatması | Başvurudan itibaren 1 ay |
Bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Süresinde arabulucuya başvurulmazsa işe iade talebi kaybedilir; ancak kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar için ayrıca hak arama imkânı devam edebilir.
Süreç nasıl işler?
- Fesih bildirimi ve belgeler incelenir; iş güvencesi şartlarının bulunup bulunmadığı tespit edilir.
- İşyerinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur.
- Arabuluculuk görüşmesinde işe iade veya buna karşılık bir ödeme üzerinde anlaşma aranır.
- Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde işe iade davası açılır. Kanuna göre bu davalar kısa sürede sonuçlandırılmalıdır.
- Karar kesinleştiğinde işçi süresi içinde işverene başvurur.
Dava kazanılırsa ne olur?
Mahkeme feshin geçersizliğine karar verdiğinde, kararda işe başlatmama tazminatının ve boşta geçen süre ücretinin miktarını da belirler.
| Sonuç | Tutar |
|---|---|
| Boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar | En çok 4 aylık ücret ve diğer haklar |
| İşe başlatmama tazminatı (işveren işe başlatmazsa) | En az 4, en çok 8 aylık ücret |
İşçi süresi içinde başvurduğu hâlde işveren onu işe başlatmazsa, işe başlatmama tazminatının yanı sıra koşulları varsa kıdem ve ihbar tazminatı da ödenir. İşçi süresinde başvurmazsa fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur.
Sıkça sorulan sorular
İşe iade davası ne kadar sürer?
Kanun bu davaların iki ay içinde sonuçlandırılmasını öngörse de mahkemelerin iş yüküne göre süre uzayabilir. İstinaf aşaması da hesaba katılmalıdır.
Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçi işe iade davası açabilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak belirli süreli sözleşmenin objektif bir neden olmaksızın zincirleme yapıldığı durumlarda sözleşme belirsiz süreli sayılabilir.
İşe iade davası açarken kıdem tazminatı da istenebilir mi?
İşe iade davası, sözleşmenin devamına yöneliktir. İşçi işe başlatılmazsa koşulları varsa kıdem ve ihbar tazminatı ayrıca talep edilebilir.
30 işçi sayısına alt işveren işçileri dahil mi?
Alt işveren ilişkisinin bulunduğu durumlarda işçi sayısının nasıl belirleneceği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
